پرسش و پاسخ
ما در آپارات

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان | اشکال اولیه کاشی و سرامیک، مربوط به دوران قبل از تاریخ است، وقتی که استفاده از رس به عنوان یکی از مصالح ساختمانی در چندین تمدن اولیه توسعه یافت. کاشی های اولیه با دست شکل داده می شد و از فشار دست برای ایجاد استحکام در آن استفاده می شد و استقامت کاشی های امروزی را که با استفاده از نیروی فشار پرس های پیشرفته شکل داده می شوند را نداشتند.

مصالح مورد استفاده برای تولید کاشی ها از کف رودخانه ها که حاوی سیلیس و شن هستند و هم چنین مواد رسی کناره های رودخانه استخراج شده و در بلوک های تهیه شده برای شکل دهی کاشی فرم داده و در آفتاب خشک می شدند.

تاریخچه کاشی ها 

کاشی های اولیه خام بوده‌اند ولی حتی در ۶۰۰۰ سال قبل مردم با استفاده از رنگ زدن و کنده کاری ظریف روی کاشی ها، از آن ها برای تزیین استفاده می کردند. باستان شناسان در یافته اند که بشر اولیه در حدود ۲۴۰۰۰ سال قبل از میلاد اقدام به ساخت سرامیک می کرده است. این سرامیک ها در چکسلواکی یافت شده اند و به شکل حیوانات و پیکره انسان، بدنه های مسطح و … بوده است.

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان | گفته می شود در ترکیب این سرامیک ها از چربی حیوانات به همراه استخوان آن ها و همچنین خاکستر استخوان و مقداری رس ریزدانه استفاده می شده است و بعد از شکل دادن آن را در دمایی در حدود ۵۰۰ تا ۸۰۰ درجه سانتی گراد در کوره های گنبدی شکل و یا به شکل نعل اسب پخت می نمودند.

اما هنوز معلوم نیست این نوع از سرامیک ها را به چه علتی می ساختند. اولین ظروف سفالی مورد استفاده در ۹۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح ساخته می شد و برای نگهداری غذا و دانه های خوراکی مورد استفاده قرار می گرفت.

ساخت شیشه نیز تقریبا همزمان با سفال و در ۸۰۰۰ سال پیش در مصر آغاز شد به طوری که در پخت سفال به علت حضور اکسید کلسیم به همراه شن و سودا در نهایت به سفال های لعابدار رنگی منجر شد.

صنعت سرامیک در واقع محدود به ساخت ظروف، وسایل و قطعات سفالی ساده گذشته نیست و کاربردی شگرف در همه ابعاد تمدن و تکنولوژی نوین بشر امروز دارد.

روش ساخت و تهیه کلیه وسایل سرامیکی تقریبا یکی است و بسته به کاربرد، تفاوت هایی جزیی در روش تولید دارد. مصری های باستان، اولین کسانی بودند که کشف کردند کاشی های رسی پخته شده در کوره محکم تر و در برابر آب مقاوم ترند. بسیاری از تمدن های باستان از کاشی های مربعی کوچک پخته شده رسی برای تزیین در معماری استفاده می کردند.

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-و-جهان

ساختمان های شهرهای قدیمی بین النهرین با سفالینه های قرمز بدون لعاب و کاشی های رنگارنگ نماکاری شده بودند. یونانیان و رومیان باستان از سرامیک در کف، سقف و حتی لوله کشی درون ساختمان ها استفاده می کردند .

چینی ها از رس سفید رنگ به نام کائولین استفاده می کردند تا بتوانند سرامیک مقاوم و سفید رنگی به نام چینی (Porcelain) تولید کنند. در اروپای قرون وسطی از کاشی ها در کف کلیساها استفاده می شد.

در سراسر قاره اروپا بیزاسن ها به بهترین شکل از کاشی های کوچک در مقیاس های کوچک استفاده می کردند. آنها با استفاده از کاشی، شیشه و سنگ الگوهای موزاییکی پرمفهوم و زیبایی خلق کرده‌اند.

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

 

تاریخچه سفال در ایران

سفال یکی از مهم ترین و قدیمی ترین دست ساخته های هنری بشر است که از آغاز کار سفالگری در تاریخچه صنعت کاشی تاکنون همچنان پایدار مانده است. مردم سرزمین ایران به سبب موقعیت خاص جغرافیایی و قرار گرفتن بر سر راه شاهراه تمدن ها، نه تنها از نخستین سازندگان آثار سفالی بوده اند بلکه چیره دست ترین سازنده این بدنه ها به شمار می رفته اند. در ایران باستان، در چهار منطقه مسکونی، سفالگری رواج زیادی داشته است:

• منطقه غرب کوه های زاگرس نزدیک کرمانشاهان
• کرانه های جنوبی دریای خزر
• شمال غرب آذربایجان
• جنوب شرق ایران

در حاشیه کویر و نواحی مرکزی ایران نیز سفال هایی با قدمت هشت هزار سال به چشم می خورد.

کهن ترین اشیاء سفالی به دست آمده در کاوش های باستانی ایران آثار مکشوفه از گنج دره تپه در استان کرمانشاه است که به هزاره هشتم قبل از میلاد بر می گردد.

کاشی لعابدار با نقش برجسته تصویر شکار مربوط به قرن ۱۳ میلادی در ایران منطقه کاشان در ابعاد ۲۷/۳ در ۳۳/۷ سانتی متر و قطر ۲/۹ سانتی متر. این کاشی با استفاده از قالب مخصوص شکل داده شده و سپس توسط هنرمندان سفالگر با رنگ های آبی کبالتی، سبز آبی و قهوه ای نقاشی شده و سپس لعاب لوستر و اپک بر روی آن اعمال شده است.

در این نقش برجسته تصاویر پرندگان در حال پرواز در پس زمینه نقاشی شده است و این کاشی مربوط به دوره ایلخانی در منطقه تخت سلیمان می باشد.

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

کاشی لعابدار قرن نوزدهم مزین به تصویر سه شاهزاده ایرانی – احتمالا این کاشی اثر هنرمند ایرانی محمد اصفهانی است که در موزه Cinquantenaire در بروکسل بلییک نگهداری می شود.

همین طور مناطقی چون غاری در جنوب مازندران نزدیک بهشهر (هزاره هشتم قبل از میلاد) و در مرحله دوم در منطقه زاغه در دشت قزوین، چشمه على نزدیک تهران و تپه سیلک کاشان.

سفال های مکشوفه از نقاط مذکور زبر و دارای مغز نرم است که از ترکیباتی نظیر کاه خشک شده و سبزیجات ریز برای چسبندگی به مخلوط اولیه یعنی آب و خاک در آن استفاده شده است.

در این مرحله، که مربوط به هزاره ششم قبل از میلاد است، هنوز چرخ سفالگری مورد استفاده قرار نگرفته است و همین طور حرارت کوره قابل کنترل نبوده است و سفال کاملا سخت و یکرنگی بدست نمی آمده است و گاهی مغز به علت کمی درجه حرارت خاکستری متمایل به سیاه باقی مانده است.

در مرحله بعد سفال سازی تکامل بیشتری می یابد و از شن نرم و پودر شن به همراه خاک رس در ترکیب آن استفاده می شد تا ظروفی با جداره بسیار نازک ساخته شود. در این دوره، ساخت ظروف با کف مقعر و بدنه محدب آغاز شد.

در هزاره چهارم ق.م با اختراع چرخ سفالگری و استفاده از آن در شکل بخشیدن به ظروف سفالی تحولی جدید در صنعت سفال سازی آغاز می شود و همچنین تزئینات روی ظروف تنوع بیشتری پیدا می کند.

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

نمونه ای از کاشی ایرانی مربوط به قرن نوزدهم که در موزه بروکلین نیویورک نگهداری می شود. در این کاشی لعاب دار با نقوش برجسته که طرح و نقش آن بسیار زیبا طراحی و اجرا شده است، چهار نجیب زاده دربار ایرانی را در مقابل ناصرالدین شاه نشان میدهد.

نمونه ای از کاشی ایرانی مربوط به قرن نوزدهم دوره قاجار در سال ۱۸۶۰ با رنگ بندی آبی کبالتی – صحنه مواجهه خسرو به صورت سواره و شیرین در حمام را نشان می دهد. در اطراف این دو، منظره ای از سبک ساختمان ها در آن دوره، یک حاشیه سفید تزیین شده با تاک پر پیچ و خم و پرندگان نشان داده شده است.

صنعت کاشی در ایران

صنعت کاشی سازی در ایران سابقه طولانی دارد و در دوران قبل از اسلام و حتی قبل از میلاد نیز در ایران رواج داشته، به طوری که نمونه هایی از صنعت کاشی کاری ایران در شوش که مربوط به کاخ هخامنشیان است پیدا شده که قدمت آن به ۴۰۰ سال قبل از میلاد برمی گردد. این کاشی تاریخی، به وسیله باستان شناسان فرانسوی به فرانسه برده شد و اکنون در موزه های فرانسه موجود است.

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-وجهان

صنعت کاشی سازی بعد از اسلام نیز در ایران رواج داشت و کم و بیش راه ترقی خود را طی کرد و در دوران صفویه، این هنر به اوج ترقی خود رسید، به طوری که هنوز هم کاشی کاری هایی که در زمان شاه عباس در اصفهان انجام شده از لحاظ زیبایی و ثبات رنگ بی نظیر است

نمونه این کاشی کاری در مسجد شیخ لطف اله در اصفهان موجود است و زیباترین معرق کاری دنیا است ولی این صنعت بعد از دوران صفویه، رفته رفته سیر نزولی طی کرد.

این سیر نزولی در دوران قاجاریه شدت بیشتری به خود گرفت و تا حدود سال های ۱۳۳۰ صنعت کاشی سازی سنتی به کلی در ایران از بین رفت و کاشی های ما منحصر شد به قطعه آجری العاب دار نامرغوب که ضخامت آن در حدود ۱۲ تا ۱۵ میلی متر و دارای ابعادی ناگونیا بود که در اثر کوچک ترین حرارت لعاب روی آن ترک خورده و منظرهای ناخوشایند داشت.

از این سال به بعد رفته رفته صنعت گران ایرانی به فکر احیای این صنعت دیرینه افتادند و تا سال ۱۳۴۲ این صنعت با تشکیل اتحادیه های کاشی سازی رو به ترقی رفت و در این موقع ضخامت کاشی های ساخت ایران در حدود ۷ میلی متر و ابعاد آن قدری گونیاتر و محصولی به مراتب تمیزتر و قابل استفاده تر از سابق به بازار عرضه شد.

رفته رفته می رفت تا این صنعت در ایران پا گرفته و به عظمت دوران قبل نزدیک شود ولی در همین موقع چند کارخانه تمام اتوماتیک خارجی که محصولی بهتر و تمیزتر و همچنین در ابتدا ارزان تر از محصولات قبلی ایرانی داشتند به بازار کاشی ایران وارد شدند.

در آن زمان صنعتگران ما از لحاظ اقتصادی یارای مقاومت در مقابل این کارخانه ها را نداشته و به طور کلی از بین رفتند و صنعت کاشی ما منحصر به محصولات این کارخانه ها که مواد اولیه و ماشین آلات آن بطور کامل از خارج به ایران وارد شده بود، گردید. شرکت کاشی ایرانا IRANA اولین شرکت تولیدی صنعتی کاشی و سرامیک در ایران می باشد.

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-وجهان

روند تولید کاشی و سرامیک در ایران

امروزه صنعت کاشی و سرامیک در ایران، یکی از صنایع مهم و استراتژیک محسوب می شود که سهمی مهم در اقتصاد ایران دارد. بعد از صنعت سیمان، صنعت کاشی و سرامیک، یکی از بزرگترین صنایع فعال کشور مرتبط با صنعت ساخت و ساز ساختمان از نظر توسعه، گردش مالی و تعداد افراد شاغل در آن به شمار می رود.

طبق برآوردهای انجام شده بیش از ۹۰٫۰۰۰ شغل مستقیم و بیش از ۲۸۰٫۰۰۰ شغل غیر مستقیم (اعم از مواد اولیه، خدمات تکنولوژی و مهندسی، شبکه توزیع، برندها و بازرگانی ها و …) وابسته به این صنعت است.

امروزه، تعداد شرکت های تولیدی کاشی و سرامیک کشور در طی حدود ۲۵ سال، از ۱۳ شرکت به بیش از ۱۳۷ شرکت رسیده است که ظرفیت قابل تولید و نصب شده این شرکت دها نیز به ۷۵۰ میلیون متر مربع افزایش یافته است.

مشاهده این مطلب
سرامیک اسلب یا سایز بزرگ چیست؟

سرمایه گذاری انجام شده در این صنعت مبلغی بالغ بر ۳/۵ میلیارد یورو ارزیابی می شود که ۹۵ درصد آن توسط بخش خصوصی انجام شده است.

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-وجهان

بیشترین میزان تولید کاشی و سرامیک کشور در سال ۱۳۹۱ و با رسیدن به مرز ۵۰۰ میلیون متر مربع انجام شد.به طور کلی تولید و رشد صنعت سرامیک ایران را می توان به چهار دوره کاملا مجزا تقسیم بندی کرد.

دوره اول از سال ۱۳۳۸ تا سال ۱۳۵۷

سیاست گذاری های صنعتی قبل از انقلاب در قالب برنامه های ۵ ساله توسعه و به موازات آن ایجاد زیرساخت های لازم در ابتدای دهه ۳۰ به گونه ای شکل گرفت که سرمایه های حاصل از بخش تجاری کشور به مسیر ایجاد واحدهای کوچک و بزرگ صنعتی و تولید هدایت شود.

در بخش صنعت کاشی و سرامیک ایران نیز مشاهده میشود که موسسان و سرمایه گذارانی که برای اولین بار اقدام به احداث کارخانه کاشی نموده اند دارای پایگاه بازاری بوده و طبیعتا سرمایه حاصله نیز منشاء تجاری داشته است. سرمایه گذاری و احداث واحدهای اولیه کاشی و سرامیک براساس شرایط و امکانات ذیل صورت گرفت.

مزیت نسبی مستتر در بسیاری از پارامترهای تولید مانند مواد اولیه، انرژی، نیروی کار و غیره، تحولات اجتماعی و تغییرات الگوی تولید و مصرف در صنعت ساختمان و گرایش به استفاده از مصالح برتر در سال های پایانی دهه ۴۰ و شروع دهه ۵۰ خصوصا در اقلامی مانند کاشی و سرامیک نیز تغییر یافت و گرایش به مصرف کالای لوکس خارجی پیدا کرد.

به همین دلیل علاوه بر تولید داخلی، سالانه یک تا ۱/۵ میلیون متر مربع کاشی از کشورهای ایتالیا و اسپانیا وارد کشور می گردید اما شرایط تولید داخلی و بازار رقابتی به گونه ای تنظیم شده بود که این میزان واردات نه تنها هیچ گونه اثر سوء بر تولید داخلی نداشت، بلکه به لحاظ کیفیت و تنوع طرح های کاشی وارداتی، زمینه برای ارتقای سطح کیفی محصولات داخلی نیز فراهم می شد.

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-وجهان

این جدول وضعیت تولیدی کاشی و سرامیک در سال های بین ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۷ را نشان می دهد. در فاصله بین سال های ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۱ تعداد شرکت های تولیدی روندی صعودی را نشان می دهد و این روند در سال های اخیر با توقف تولید در برخی کارخانجات، روندی کاهشی داشته است.

ظرفیت نصب شده نیز در تمامی سال های ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۳ روندی افزایشی داشته است و این روند تا سال های اخیر تقریبا در میزان ۷۰۰ میلیون متر مربع باقی مانده است.

لازم به ذکر است که در سال های اخیر شاهد راه اندازی واحدهای جدید تولیدی در مناطقی از جمله استان یزد و تهران بوده ایم ولی همزمان تعدادی از واحدهای تولیدی نیز تولید خود را متوقف کرده اند.

میزان تولید کاشی و سرامیک در سال ۱۳۸۱ به میزان ۹۵ میلیون مترمربع بود که با افزایش تولید در فاصله ۱۰ سال در سال ۱۳۹۱ به ۵۰۰ میلیون متر مربع رسیده است که رشدی ۵۲۶ درصدی را نشان می دهد.

این روند در فاصله بین سال های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ روندی کاهشی داشته و به ۳۷۳ میلیون متر مربع در سال ۱۳۹۶ رسیده است که کاهش ۷۴ درصدی را نشان می دهد.

این روند در سال ۱۳۹۷ اندکی رشد را نشان داد و به ۳۸۱ میلیون متر مربع رسید که هنوز فاصله زیادی با ظرفیت نصب شده کاشی و سرامیک کشور دارد و در حقیقت تقریبا کماکان نیمی از ظرفیت نصب شده کاشی و سرامیک کشور غیرفعال است.

میزان صادرات کاشی و سرامیک در ایران در فاصله بین سال های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۷ همواره روندی رو به افزایش داشته است و از ۵ میلیون متر مربع در سال ۱۳۸۱ به ۱۵۱ میلیون مترمربع رسیده است.

این روند صرفا مربوط به میزان صادرات است و البته قیمت و ارزش صادرات در فاصله این سال ها مخصوصا در سالهای اخیر روندی نزولی داشته است. به طوری که در سال ۸۱ ارزش میانگین صادرات کاشی ایرانی به ازای هر مترمربع در حدود سه دلار ارزیابی می شد و این روند تا ۱۳۸۹ روندی افزایشی داشت و به حدود ۴/۶ دلار به ازای هرمترمربع رسید و سپس روندی نزولی را طی کرد و در سال های اخیر با قیمتی در حدود دو دلار به ازای هر مترمربع صادر می شود.

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-وجهان

لازم به ذکر است که برخلاف ایران که قیمت محصولات کاشی صادراتی ایرانی، کاهش یافته است، قیمت محصولات کاشی در بازار جهانی در تمامی سال های اخیر برای کشورهایی نظیر ایتالیا، اسپانیا، چین، ترکیه و … روندی صعودی داشته است.

دوره دوم از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۸

با پشت سر گذاشتن التهابات ناشی از انقلاب و تثبیت نظام جدید، سیاست گذاری های صنعتی کشور براساس رویکرد خودکفایی در تولید به جای واردات شکل گرفت.

تاثیر این سیاست گذاری در صنعت کاشی کشور در احداث واحدهای جدید و توسعه کارخانه های احداث شده قبل از انقلاب نمایان شد. در سال ۱۳۶۵ با نظارت وزارت صنایع با خرید انبوه برای تعداد ده واحد تولید کاشی شامل چهار واحد کاشی کف هر یک با ظرفیت اولیه ۷۵۰ هزار مترمربع و ۶ واحد کاشی دیوار هر یک با ظرفیت اولیه ۱/۵ میلیون مترمربع گشایش اعتبار شد.

ماشین آلات کارخانه های مذکور از سال ۶۶ تدریجا وارد کشور گردید و اولین واحد در سال ۱۳۷۲ و بقیه آنها تدریجا تا سال ۱۳۷۵ به بهره برداری رسیدند. در این زمان مجموع ظرفیت تولید کاشی و سرامیک ایران به حدود ۲۰ میلیون متر مربع رسید.

این موضوع نشان دهنده عزم راسخ سیاست گذاران صنعتی کشور و مسوولان به تحقق رویکرد خودکفایی و تولید، جایگزین واردات بوده است.

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-وجهان

در ادامه به دلیل محدودیت های ارزی و همچنین ارتقاء کیفیت تولیدات کاشی و سرامیک کشور به سطح مطلوب، که همانا تامین نسبی نیازهای داخلی بود، محدودیت های تعرفه ای برقرار و ورود کاشی و سرامیک عملا متوقف شد.

دوره سوم از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۹

در این دوره به دلیل پایان یافتن جنگ و تثبیت شرایط داخلی و رونق گرفتن صنایع خصوصا ساختمانی و نیاز روزافزون به مصالح ساختمانی از جمله کاشی و سرامیک، روند سرمایه گذاری و رشد صنعت کاشی و سرامیک با شتاب بیشتری ادامه یافت و با ورود تدریجی محصولات واحدهای جدید الاحداث به بازار داخلی و تامین کامل نیازهای بازار، بخشی از آن نیز روانه بازارهای بین المللی شد.

متوسط رشد سالانه از سال ۵۸ تا پایان ۷۹ (به مدت ۲۰ سال) حدودا معادل ۸/۲ درصد می باشد که این درصد رشد دقیقا براساس پارامترهایی مانند رشد جمعیت و رشد اقتصادی کشور بوده است.

دوره چهارم از ابتدای سال ۱۳۸۰ تا کنون

همان گونه که قبلا ذکر شد رشد صنعت کاشی و سرامیک ایران طی سه دوره اول (۱۳۷۹ -۱۳۳۸) رشد متوازن و منطبق بر نیاز بازار داخلی و توان صادراتی این صنعت بوده است.

با تصویب برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی کشور و ایجاد تسهیلات برای سرمایه گذاری و تشکیل صندوق ارزی، هجوم سرمایه گذاران برای احداث واحدهای جدید با صدور سهل و آسان موافقت اصولی و پرداخت تسهیلات توسط شبکه بانکی کشور آغاز شد.

به طوری که ظرف مدت دو سال بیش از ۵۰۰ میلیون متر مربع موافقت اصولی صادر گردید که بیش از ۲۲۰ میلیون آن وارد فاز اجرایی گردید. از نیمه دوم سال ۱۳۸۱ توازن بین تولید و مصرف به هم خورده و آثار مازاد تولید در بازارهای داخلی به صورت نابسامانی هایی در شبکه تولید و توزیع نظیر افزایش کمیسیون عاملین فروش، افزایش زمان دریافت وجه کالا، عرضه کاشی و سرامیک درجه ۱ و ۲ به قیمت کالاهای با درجه پایین تر، حذف درجه ۱ و ۲ از لیست قیمت ها و موارد دیگر نمایان شد.

با گذشت زمان و افزایش سریع تولیدات و رسوب بخشی از تولیدات در سطح بازار و کارخانه ها و افزایش نابسامانی ها مرحله ورود به بحران از نیمه دوم سال ۱۳۸۲ آغاز گردید.

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

تلاطم در بازار کاشی و سرامیک ایران و کاهش ظرفیت تولیدی

ایران در سال های اخیر با تلاطم های زیادی از جهت تولید و صادرات کاشی مواجه بوده است. تمامی مواردی همچون مشکلات صادرات نفتی ایران، نوسانات شدید نرخ ارز، عدم امکان مبادله و نقل و انتقال پول به ایران، تحریم بانک مرکزی و … همه و همه تاثیر مستقیم بر تولید کاشی ایرانی داشته است.

ایران به عنوان بزرگترین تولید کننده کاشی در خاورمیانه، ۳۸۳ میلیون مترمربع کاشی در سال ۲۰۱۸ تولید کرد که ۲/۷ درصد رشد را تجربه کرد.

این افزایش در میزان تولید پس از چندسال کاهش در میزان تولید از سال ۲۰۱۶ شروع شده است. میزان صادرات کاشی ایرانی به حدود ۱۵۱ میلیون متر مربع رسید که ۱۰۰ میلیون مترمربع آن به عراق و مابقی به پاکستان و دیگر کشورهای منطقه انجام شده است.

در بررسی میزان تولید کاشی در ایران از ۱۰ سال گذشته می توان به این نکته اشاره کرد که تولید کاشی در ایران در سال ۱۳۸۷ حدودا ۳۲۰ میلیون متر مربع بود که این میزان در سال ۱۳۹۱ به اوج خود یعنی حدود ۵۰۰ میلیون متر مربع رسید.

این در حالی است که هم اکنون باوجود ظرفیت نصب شده کاشی در ایران که بالغ بر ۷۵۰ میلیون متر مربع است، ظرفیت تولیدی کاشی در سال گذشته چیزی بالغ بر ۳۸۳ میلیون مترمربع بیشتر نبوده است و این بدین معنی است که نیمی از ظرفیت نصب شده کاشی در کشور بلا استفاده رها شده است و تعطیلی کارخانجات قدیمی همچون ایرانا، کاشی سامان، سمند، رویال، کاوه، جم و … بر این موضوع صحه می گذارد.

در سال ۱۳۸۷ میزان مصرف کاشی نیز چیزی در حدود ۲۶۵ میلیون متر مربع بود که این رقم در سال ۱۳۹۰ به بیشترین میزان خود یعنی حدود ۳۹۵ میلیون متر مربع رسید و در سال گذشته این عدد چیزی در حدود ۲۳۰ میلیون مترمربع بود.

میزان صادرات در ایران روندی رو به رشد از نظر حجم صادرات را در سال های اخیر شاهد بوده است. به طوری که در سال ۱۳۸۷ ایران تنها ۲۷ میلیون متر مربع کاشی صادر می کرد که حدود ۸/۵ درصد از کل تولید را شامل می شد.

روند رو به رشد در میزان صادرات در ده سال اخیر ادامه داشته به طوری که در سال گذشته میزان صادرات کاشی ایران به حدود ۱۵۰ میلیون متر مربع رسید که ۴۰ درصد از تولید کاشی در ایران را شامل می شود. با این ارقام، ایران به عنوان پنجمین صادر کننده کاشی در بین کشورهای اصلی صادر کننده از نظر حجم صادرات مطرح می باشد.

مشاهده این مطلب
کاشی های آکوستیک

البته این نکته را باید مدنظر داشت که با وجود افزایش در میزان صادرات، ارزش صادرات محصول کاشی ایرانی، روندی نزولی داشته است و در این ده ساله با کاهش ۳۰ درصدی مواجه شده است.

در سال ۸۷ میانگین ارزش کاشی ایرانی در بازار جهانی حدود ۴ دلار به ازای هر مترمربع بود و این میزان در سال گذشته به حدود ۲/۸۲ دلار به ازای هر مترمربع کاهش یافته است. عراق با واردات بیش از ۱۰۰ میلیون متر مربع کاشی در سال از ایران، حدود ۶۶ درصد از کل صادرات ایران را به خود اختصاص داده است و البته میانگین قیمت فروش کاشی ایرانی در بازار عراق، پایین ترین رقم در میان تولیدات سایر کشورها و چیزی در حدود ۲/۷۸ دلار به ازای هر متر مربع است.

پاکستان نیز به عنوان شریک تجاری ایران برای واردات کاشی حدود ۱۴ درصد از کل صادرات کاشی ایران را از آن خود کرده است و قیمت کاشی ایرانی در بازار پاکستان از بازار عراق نیز پایین تر و در حدود ۲/۶۸ دلار به ازای هر متر مربع کاشی است.

بی این ارقام در حالی است که کاشی هندی با قیمتی بالاتر از و کاشی ایرانی در بازار عرضه می شود. کاشی ایرانی با میانگین قیمت ۲/۴ یورو به ازای هر متر مربع، کاشی هندی با قیمت میانگین ۳/۱ یورو به ازای هر متر مربع، کاشی برزیلی ۴ یورو به ازای هر مترمربع، کاشی ترکیه ۵/۱ یورو به ازای هر متر مربع (یعنی بیش از دو برابر قیمت کاشی ایرانی)، کاشی اسپانیایی ۶/۶ یورو به ازای هر متر مربع، کاشی ایتالیایی ۱۳۷۹ یورو به ازای هر مترمربع عرضه می شوند.

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-وجهان

 

بنابر این مواردی همچون قیمت پایین هزینه های سوخت و انرژی و نیروی کار ارزان در ایران، به عنوان مزیتی برای کاشی ایرانی در بازار جهانی ایجاد نکرده و تنها باعث کاهش بهای این محصول در بازار شده است.

قطعا با در نظر گرفتن این موضوع که بسیاری از مواد اولیه و بخش بزرگی از ماشین آلات تولید کاشی در ایران از طریق ایتالیا، اسپانیا و چین تامین می شود، در نتیجه هزینه تمام شده برای محصول کاشی ایرانی، با قیمت صادراتی که امروزه در بازار خارجی برای کاشی ایرانی رقم خورده است همخوانی ندارد.

اولین کارخانه کاشی ایران – شرکت کاشی ایرانا (IRANA TILE)

شرکت سهامی عام کارخانه ایران (ایرانا) (گروه کارخانجات چینی ایران اولین و بزرگترین تولید کننده کاشی دیواری در دوره خود به روش صنعتی در ایران بود که در سال ۱۳۳۶ با سرمایه ۵۲۰ میلیون ریال تحت شماره ۵۹۰۴ به ثبت رسیده و در سال ۱۳۳۹ برای تولید کاشی دیواری مورد بهره برداری قرار گرفت، لیکن در قالب اهداف توسعه، تغییرات عمده ای به جهت نصب تدریجی ماشین الات و کوره ها صورت گرفته که به موجب آن ظرفیت سالیانه آن افزایش یافت.

در این شرکت، اجرای طرح های توسعه خط تولید کاشی صادراتی با ظرفیت سالیانه ۱/۵ میلیون متر مربع در سال ۱۳۷۲ مورد بهره برداری قرار گرفت.

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

هم چنین در سال های ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ نیز کارخانه (سهیل کاشی) در دوفاز، با ظرفیت اسمی ۷۵۰۰ متر مربع روزانه جهت تولید کاشی کف راه اندازی گردید و در راستای بازسازی واحدهای قدیمی در سال های ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ نیز کارخانه سحر کاشی، در دوفاز با ظرفیت اسمی ۱۴۰۰۰ متر مربع روزانه جهت تولید کاشی دیوار و در سال ۸۸ کارخانه سپید کاشی، باظرفیت ۷۰۰۰متر مربع در روز جهت تولید کاشی کف راه اندازی گردید.

با راه اندازی این واحدها سبد کالای کارخانجات کاشی ایران تکمیل گردد ولی به هرحال پس از دوران رکود صنعت کاشی و سرامیک کشور، اولین کارخانه تولیدی کاشی و سرامیک کشور، در سال ۱۳۹۵ از تولید بازماند و در نهایت بطور کامل تولید کاشی در این کارخانه متوقف شد.

کاشی سعدی

شرکت کارخانجات کاشی و سرامیک سعدی در سال ۱۳۳۹ | هجری شمسی در زمینی به مساحت ۳۶ هکتار در شهر ری فعالیت خود را آغاز و در چهاردهم اسفند ماه ۱۳۴۰ با شماره ثبت ۸۱۱۴ در قالب شرکت کارخانجات کاشی و سرامیک سعدی در اداره ثبت شرکت ها به ثبت رسید.

این کارخانه در زمره قدیمی ترین کارخانه های کاشی در ایران است که با تولید کاشی دیوار و کف در بازار حضور مستمر داشته است. در طول سالیان متمادی متناسب با نیاز مشتریان، برندهای مختلفی از این کارخانه به بازار عرضه شده که با نام های سعدی، بوستان ، پارسیان، بهارستان و اروند شهرت یافته اند. تولید کاشی های ضد اسید برای نخستین بار در کشور از جمله افتخارات این کارخانه در توسعه صنعت کاشی و سرامیک در ایران است.

شرکت کارخانجات کاشی و سرامیک سعدی در حال حاضر با ظرفیت تولید ۴ میلیون متر مربع کاشی کف در سال، به عنوان با سابقه ترین کارخانه کاشی فعال در بازار ایران حضور دارد.

کاشی اصفهان

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-و-جهان

شرکت صنایع کاشی اصفهان با قدمتی نزدیک به نیم قرن در اوایل دهه ۵۰ شمسی راه اندازی شد و در طی این دوران فراز و نشیب های فراوانی را تجربه کرد.

این کارخانه یکی از بزرگترین کارخانه تولید کننده کاشی در منطقه اصفهان است که در شهر تاریخی اصفهان با مساحتی بالغ بر ۴۵ هکتار واقع شده است. این کارخانه چندی پیش متوقف شد و خوشبختانه با تلاش مسئولین مربوطه مجدد راه اندازی شد و هم اکنون به فعالیت خود ادامه می دهد.

کاشی پارس

شرکت کاشی پارس یکی از اولین کارخانجات تولید کننده کاشی دیواری (دوپخت) در ایران می باشد که در سال ۱۳۵۲ تاسیس شده و در سال ۱۳۵۶ مورد بهره برداری قرار گرفته است.

پس از گذشت چهار دهه تولید مستمر و حضور در بازارهای داخلی، به عنوان یکی از قدیمی ترین واحدهای تولید کننده کاشی های تک پخت و دو پخت در ایران، این شرکت در سال ۱۳۷۹ برمبنای مطالعات پایه ای گسترده و با اجرایی نمودن برنامه نوسازی، کلیه خطوط تولید خود را جمع آوری نموده و نسبت به جایگزینی آن با ماشین آلات منطبق با آخرین تکنولوژی روز دنیا نمود.

• فاز ۱: احداث خط تولید کاشی دو پخت دیوار به ظرفیت ۲٫۰۰۰٫۰۰۰ متر مربع.
• فاز ۲: احداث خط تولید جدید کاشی کف به ظرفیت ۳٫۵۰۰٫۰۰۰ متر مربع انواع محصولات پرسلان لعابدار.
• فاز ۳: احداث خط تولید کاشی پرسلانی (با تکنولوژی Twin Press) با قابلیت تبدیل به انواع تولیدات Full Body, Solouble salt & Glazed Porcelain به ظرفیت ۱٫۰۰۰٫۰۰۰ متر مربع با نام Parstone.

کاشی نیلو

کاشی نیلو یکی از شرکت های قدیمی تولیدی کاشی و سرامیک کشور است که عملیات احداث آن در سال ۱۳۵۳ آغاز شد. این شرکت، در طول دوران فعالیت خود با فزار و نشیب های فراوانی مواجه شد و به دلایل مختلف در چند سال گذشته، مدتی فعالیت آن متوقف شد ولیکن با همت مسئولین، این واحد قدیمی تولیدی که از تکنولوژی بالایی برای تولید انواع کاشی برخوردار است مجددا فعالیت خود را در سال های گذشته آغاز کرد.

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

کاشی حافظ

کارخانجات کاشی حافظ با بیش از چهار دهه سابقه فعالیت در صنعت سرامیک کشور از نخستین مجموعه های تولید کاشی و سرامیک در کشور است که فعالیت خود را در سال ۱۳۵۵ خورشیدی با احداث کارخانه ای به وسعت ۴۱ هکتار در نزدیکی شهر شیراز آغاز کرده است.

این شرکت تاکنون در چندین مرحله با تجهیز و نوسازی خطوط تولید خود فناوریهای نوین را به عرصه صنایع کاشی و سرامیک کشور معرفی کرده است و توانسته است به عنوان یکی از پیشگامان این صنعت، پیشرفت چشم گیری در کیفیت و کمیت محصولات خود به وجود آورد.

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت-کاشی-در-ایران-وجهان

کاشی یزد

شرکت کاشی یزد، به عنوان اولین تولید کننده کاشی در منطقه یزد، با استفاده از ماشین آلات روز دنیا فعالیت خود را در زمینه تولید سرامیک کف از سال ۱۳۵۶ آغاز نمود. این شرکت همچنین تولید کاشی دیوار را از سال ۱۳۹۴ آغاز نموده است.

مجتمع کاشی میبد

مجتمع کاشی میبد در سال ۱۳۶۲ در شهر میبد و در کنار شهر زیبا و تاریخی یزد باظرفیت ۱/۵ میلیون متر مربع به بهره برداری رسید. تولید کاشی دیوار تک پخت و کاشی کف در طرح ها و اندازه های متفاوت و استفاده از بهترین مواد اولیه و فناوری پیشرفته سبب شد تا موقعیت های عدیده ای نصیب این گروه شود.

در نتیجه طرح های توسعه این شرکت نیز یکی پس از دیگری اجرا گردد. اکنون مجتمع کاشی میبد با تولید سالیانه ۹ میلیون مترمربع کاشی کف و دیوار فعالیت دارد.

کاشی الوند

کارخانه کاشی الوند در سال ۱۳۶۳ با نام “پارس نو” با شماره ثبت ۵۳۰۶۳ به به منظور تولید انواع کاشی، ظروف چینی و سرامیکی، انواع لعاب و فرآورده های مشابه و وابسته، در اداره ثبت شرکت ها و مالکیت صنعتی تهران به ثبت رسید و در سال ۱۳۶۷ به نام صنایع کاشی و سرامیک الوند تغییر نام داده شد و در سال ۱۳۷۱ به بهره برداری رسید.

فاز اول طرح توسعه این شرکت در سال ۷۲، فاز دوم آن در سال ۷۶ تکمیل شد و در سال ۱۳۷۸ عملیات طرح توسعه به منظور تولید کاشی کف به اتمام رسید.امروزه این شرکت انواع کاشی دیوار، کف و پرسلان پولیشی و … را در سبد کالای خود دارد.

مقدمه ای بر تاریخچه صنعت کاشی در ایران وجهان

کاشی سمنان

شرکت کاشی سمنان در سال ۱۳۶۱ تاسیس و در فروردین ۱۳۷۴ به بهره برداری رسید. این شرکت یکی از شرکت های پیشتاز در زمینه تولید کاشی دیوار، کف و پخت سوم می باشد.

کاشی تبریز

کارخانه صنایع کاشی تبریز در سال ۱۳۶۲ تاسیس و در سال ۱۳۷۴ در زمینی به وسعت ۱۵ هکتار و با ۵۰ هزار متر مربع زیربنا احداث و به بهره برداری رسید.

از سال ۱۳۷۷ با تغییر اساسی مدیریت و تغییرات اساسی در خطوط تولید، منجر به تولیدات مرغوب و ایجاد تحولی چشم گیر در صنعت کاشی کشور گردید. ظرفیت تولید فعلی این کارخانه در حال حاضر بالغ بر ۱۰ میلیون متر مربع در سال می باشد.

مقدمه-ای-بر-تاریخچه-صنعت-کاشی-در-ایران-وجهان

 

کاشی مرجان

شرکت کاشی مرجان کار خود را از سال ۱۳۷۱ آغاز نموده و در زمینه تولید انواع کاشی های بدنه قرمز (با جذب آب کمتر از ۳ درصد)، کاشی های پرسلان لعاب دار و و کاشی های با کاربرد تخصصی از جمله کاشی های ضد اسید صنعتی، کاشی ویژه نما و کاشی های ویژه پارکینگ با بهره گیری از مختصصین مجرب، استفاده از باکیفیت ترین مواد اولیه و تکنولوژی روز دنیا به فعالیت خود ادامه داده است.

 

در صورتی که این مقاله برای شما مفید بود برای دوستان خود نیز به اشتراک بگذارید 


اینستاگرام ما را دنبال کنید

نظرات ۰

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *